Edukacja Regionalna

HISTORIA REGIONU LATOWICKIEGO

Dziedzictwo kulturowe w regionie

Program nauczania w klasach I-III gimnazjum

DKW - 4014 - 44/01

AktualnościProgram nauczaniaZeszyt ćwiczeńPublikacjePrezentacjeMapy regionuFotografieArchiwum

 

menu:

 

Wstęp

 

Historia

 

Etnografia

 

Społeczność

 

Rodzina

 

Przyszłość

 

 

EPILOG

 

 

Materiały dla nauczyciela

do pobrania jako dokumenty Microsoft Word spakowane programem RAR

 

1. Edukacja Regionalna. Dziedzictwo historyczne i kulturowe w Regionie Latowickim (Gmina Latowicz). Program ścieżki edukacyjnej „Edukacja Regionalna” dla klas IV-VI Szkoły Podstawowej (RAR 533 KB)

 

 

2. Program nauczania w klasach I-III gimnazjum "Historia Regionu Latowickiego. Dziedzictwo kulturowe w regionie" (RAR 341 KB) Program nauczania edukacji regionalnej w klasach I-III gimnazjum. Program dopuszczony do użytku szkolnego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu i wpisany do wykazu programów nauczania pod numerem DKW-4014-44/01.

 

 

3. Rozkłady materiału nauczania z edukacji regionalnej i kryteria wymagań na oceny szkolne w gimnazjach gminy Latowicz. Klasy 1-3.  ( RAR 90 KB)

 

 

4. Wykaz tematów lekcji edukacji regionalnej wraz z zagadnieniami  (RAR 17 KB)

 

 

5. Plany wynikowe edukacji regionalnej  (RAR 28 KB)

 

 

 

Vademecum gimnazjalne. Edukacja Regionalna - dziedzictwo kulturowe w Regionie Latowickim
Wersja w programie Mcrosoft Office Publisher do wydruku dla ucznia i nauczyciela (2005r.) (RAR 502KB)

 

Dane statystyczne dotyczące Gminy Latowicz, koniec XX wieku. Tabele w programie Microsoft Excel.

 

Dane statystyczne dotyczące Gminy Latowicz, koniec XX wieku.
Tabele w programie Microsoft Word.
(RAR 18 KB)

 

Studium historyczno-urbanistyczne Latowicza z 1989r. (RAR 49 KB)

 

Opracowanie studialne wartości kulturowych Gminy Latowicz - 1999r. (RAR 63 KB)

 

Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Latowicz - 1999r.
(RAR 98KB)

 

 

 

 

Wykaz tematów na lekcje edukacji regionalnej

wraz z zagadnieniami

 

lp.

Temat

Zagadnienia (punkty pod tematem)

1.     

Co to jest historia regionalna? Nasz region: Ziemia Czerska, Ziemia Latowicka. Zapoznanie z BHP i PSO.

·     Rys historyczno-kulturowy regionu

·     Położenie geograficzno-topograficze

·     Podziały administracyjne państwowe naszego regionu

·     Czym zajmuje się historia regionalna

·     Rozwój badań nad historią regionu latowickiego

·     Bezpieczeństwo prowadzonych badań historycznych (zagrożenia mikologiczne i mikrobiologiczne)

·     Źródła informacji historycznej

2.     

Środowisko przyrodniczo-geograficzne regionu latowickiego – jego stan i funkcjonowanie

·     Ukształtowanie i geomorfologia terenu

·     Gleby – ich rodzaje i lokalizacja

·     Stosunki wodne – cieki wodne i zbiorniki wodne dziś i w przeszłości

·     Klimat

·     Zbiorowiska roślinne – ich rodzaje i położenie dziś i w przeszłości. Lasy.

·     Osobliwości florystyczne regionu

·     Fauna i osobliwości faunistyczne regionu

·     Dolina Świdra – obszar o ponadlokalnym znaczeniu ekologicznym.

·     Największe zagrożenia ekologiczne w naszym regionie

·     Zasady ochrony środowiska przyrodniczego naszego regionu

3.     

Zabytki naszego regionu – świadkowie historii.

·     Co może być zabytkiem - rodzaje zabytków

·     Zabytki i ich rola w kulturze i społeczności

·     Świątynie w Latowiczu, Starogrodzie i Wielgolesie

·     Kaplice na terenie gminy Latowicz oraz parafii Latowicz, Starogród i Wielgolas

·     Malarstwo – kościoły i kaplice

·     Rzeźby

·     Wiatraki, młyny, kuźnie - budownictwo przemysłowe i gospodarcze

·     Budownictwo mieszkalne

·     Cmentarze grzebalne

·     Regionalne muzea i ich rola naukowa i światopoglądowa.

·     Jak chronić zabytki

4.     

Archeologia Ziemi Latowickiej

·     Archeologia jako dziedzina nauki.

·     Typy zabytków archeologicznych i ich znaczenie w poznawaniu przeszłości naszego regionu.

·     Prehistoryczne znaleziska i metody ich datowania

·     Dzieje osadnictwa na obszarze gminy Latowicz, Parafii Wielgolas i Latowicz

·     Okresy historyczne i kultury w naszym regionie.

·     Stanowiska archeologiczne – przegląd

5.     

Dzieje osadnictwa na południowo-wschodnim Mazowszu – miasta Ziemi Czerskiej

·     Co to jest osadnictwo

·     Typy osad

·     Miasto na Mazowszu

·     Charakterystyka miast południowo-wschodniego Mazowsza

6.     

Historia Regionu Latowickiego – Mazowsza – Polski od XIII wieku do 1795r.

·     Klucz Ziem Latowickich przed nadaniem praw miejskich

·     Nadanie praw miejskich Latowiczowi

·     Herb Latowicza

·     Ziemie latowickie w czasach książąt mazowieckich

·     Królowa Bona w Latowiczu

·     Rozkwit miasta i starostwa w XVI wieku

·     Upadek Starostwa i miasta w 2 poł. XVII wieku.

·     Latowicz i starostwo w XVIII w.

7.     

Ośrodki parafialne na Mazowszu Czerskim

·     Powstawanie ośrodków parafialnych

·     Czym jest wspólnota parafialna i jaką rolę odgrywa w historii regionu

·     Administracyjne podziały kościelne

·     Kościoły na Mazowszu Czerskim

·     Architektura świątyń

·     Wybrane zabytki w kościołach

8.     

Dzieje Parafii Latowicz

·     Pierwsze parafie na obszarze Mazowsza Czerskiego – przekazy, spekulacje i fakty.

·     Wielkość parafii Latowicz a rozwój sieci kościołów na Mazowszu Czerskim

·     Świątynie w Latowiczu na przestrzeni dziejów

·     Z dziejów parafii Latowicz – przegląd wydarzeń (kroniki parafialne)

·     Nowe parafie w Starogrodzie i Wielgolesie

·     Duszpasterze w parafii Latowicz

·     Znaczenie parafii w kolejnych okresach historycznych.

9.     

Historia kaplicy na „Miejscu Zjawienia” w Wielgolesie. Dzieje Parafii Wielgolas

·     Legendy i przekazy o cudownym „Miejscu Zjawienia”

·     Początki kultu Matki Bożej Wielgoleskiej

·     „Miejsce Zjawienia” a Powstania Narodowe.

·     Budowa kaplicy w Wielgolesie

·     Powstanie parafii Wielgolas

·     Budowa Świątyni

·     Rozwój ośrodka parafialnego

·     Duszpasterze w Parafii Wielgolas

10.  

Dzieje Polski, Mazowsza, Regionu Latowickiego w latach 1795-1918. Nasza droga od niewoli do niepodległości

·     Losy dawnego starostwa latowickiego

·     Społeczeństwo regionu pod zaborem rosyjskim

·     Struktura przestrzenna miejscowości.

·     Powstania narodowe na Ziemi Latowickiej

·     Sytuacja po powstaniach.

·     Sytuacja społeczno-polityczna regionu podczas I wojny światowej

·     Polska Organizacja Wojskowa

11.  

Historia Ziemi Latowickiej w XX-leciu międzywojennym

·     Społeczeństwo w regionie latowickim po odzyskaniu niepodległości

·     Sytuacja społeczno-gospodarcza

·     Organizacje społeczne i ich działalność

12.  

Region Latowicki w latach II wojny światowej i okupacji niemieckiej

·     Wybuch wojny

·     Sytuacja społeczeństwa podczas okupacji niemieckiej

·     Pierwsza działalność partyzancka

·     Armia Krajowa – rozwój i działalność podziemia

·     Zakończenie II wojny światowej

·     Czerwona rzeczywistość „wyzwolicieli”

13.  

Historia Współczesna Regionu Latowickiego

·     Przegląd ważniejszych wydarzeń

·     Współczesna sytuacja społeczno-gospodarcza i jej uwarunkowania historyczne

·     Charakterystyka demograficzna gminy Latowicz (struktura, zatrudnienie, warunki życiowe)

·     Zagospodarowanie przestrzenne gminy Latowicz.

·     Rozwój komunikacji i infrastruktury technicznej

·     Uwarunkowania dotyczące rozwoju rolnictwa w gminie

·     Perspektywy rozwoju regionu.

14.  

Kultura Regionu Latowickiego.

Dawna i współczesna zabudowa Regionu Latowickiego

§     Czym jest kultura i jak się przejawia?

§     Czynniki kształtujące kulturę lokalnej społeczności

§     Cechy kultury Regionu Latowickiego

§     Procesy kulturowe w regionie

§     Jaka będzie nasza kultura w przyszłości?

§     Urbanistyka miejscowości w regionie latowickim

§     Zabudowa mieszkalna

§     Założenia rezydencjonalne

§     Zabudowa gospodarcza

§     Zabytki techniki

§     Historyczna zabudowa – obiekty o znaczeniu historycznym

§     Zabytkowe układy komunikacyjne

§     obiekty wpisane do rejestru zabytków, obiekty zainteresowania konserwatorskiego oraz postulowane do wpisu do rejestru

§     Wytyczne i postulaty konserwatorskie co do ochrony zabytków

15.      

Tradycje, obyczaje, zwyczaje i obrzędy ludowe Regionu Latowickiego. Część 1. Okres Świąt Bożego Narodzenia i Karnawału.

§     Podstawowe pojęcia: tradycje, obyczaje, obrzędy, zwyczaje

§     Jak kształtowały się tradycje w Regionie Latowickim

§     Rok obrzędowy

§     Funkcje tradycji i obrzędów- ich rola historyczna

§     Tradycje: Adwent, Wigilia i Święta Bożego Narodzenia, Święte Wieczory, Nowy Rok, Trzech Króli, Matki Boskiej Gromnicznej, Karnawał, Zapusty, Przebierańce i Ostatki.

16.  

Miejsca pamięci – cmentarze, kapliczki, krzyże.

§     Cmentarze grzebalne: historia, najstarsze mogiły

§     Miejsca pamięci poza cmentarzami: dawne cmentarzyska i cmentarze przykościelne

§     Kapliczki – przegląd i historia obiektów

§     Krzyże i figury przydrożne – rola kulturowa

17.  

Sztuka Ludowa Regionu Latowickiego. Twórcy regionalni dawniej i dziś.

§     Co to jest sztuka ludowa?

§     Jak przejawia się sztuka regionalna?

§     Rozwój sztuki ludowej i jej zanik XIX-XXI wiek

§     Czynniki wpływające na twórczość

§     Funkcje społeczne, gospodarcze, religijne, światopoglądowe i wychowawcze sztuki

§     Sztuka a historia i tradycja regionu

§     Dawna i współczesna sztuka ludowa Regionie Latowickim

§     Zespoły Śpiewacze

§     Zespoły muzyczne

§     Poeci regionu latowickiego

§     Rzeźbiarze.

§     Haft i Tkactwo – czyli „robienie krosien”

§     Artyści plastycy

§     Działacze społeczni

18.  

Spotkanie w Latowickiej chacie: odzież, pożywienie i zabawa.

 

1.Odzież ludowa w Polsce i Regionie na przełomie XIX i XX wieku:

§     Regionalne stroje XIX-wieczne: codzienne i odświętne

§     Jak dawniej wykonywano stroje w naszej okolicy

§     Strój ludowy latowicki

§     Zalety i wady dawnych strojów ludowych

2.Regionalne potrawy – co jedli nasi dziadowie.

§     Jak odżywiali się nasi przodkowie i jak wpływało to na ich tan zdrowia

§     historyczne uwarunkowania żywieniowe wpływające na zdrowie dzisiejszej społeczności

§     Tradycyjne przepisy kulinarne

3.Śpiew muzyka i taniec w Regionie Latowickim dawniej i dziś – przykłady

§     Śpiew, muzyka i taniec na obszarze Ziemi Latowickiej

§     Kultura muzyczna i jej przejawy

§     Muzyka codzienna, świąteczna i obrzędowa.

§     Jaką rolę odgrywała i odgrywa kultura muzyczna w społeczności lokalnej?

§     Koncert Jankiela – czyli historia wpleciona w muzykę

19.  

Legendy jako podstawowy przejaw folkloru regionalnego

§     Jak powstają i czym są legendy

§     Struktura legend

§     Legendy a historia i kultura regionu

§     Wartości historyczne i ideologiczne przekazów ustnych

§     Analiza wybranych legend i podań ludowych

§     Mit początku

§     Wartości historyczne i ideologiczne przekazów ustnych

20.  

Folklor regionu latowickiego – folklor słowny

·     co to jest folklor słowny?

·     Jak jest tworzony, przez kogo i dlaczego?

·     Przykłady utworów z Regionu Latowickiego: opowieści, anegdoty, modlitewki i zażegnania, bajki, ballady, dramaty, zagadki, rymowanki, przysłowia i porzekadła.

·     Języka dawnych i współczesnych mieszkańców naszej ziemi – gwary i język narodowy

·     Archaizmy w naszym języku.

·     Twórczość zwykłych ludzi aspiracją dla wielkich poetów

·     Ballady ludowe z Regionu Latowickiego – jakie są i o czym mówią?

·     Jak przetrwały ballady?

·     Jak funkcjonowały dawniej?

21.  

Pomiędzy wiedzą a zabobonem.

Wierzenia ludowe dawniej i dziś. Lecznictwo ludowe na obszarze południowo-wschodniego Mazowsza

§     Mistyka regionalna - przesądy i zabobony – geneza powstania i rola społeczna

§     Zabobony i wierzenia – przykłady z regionu

§     Co pozostało z dawnej mistyki do dziś?

§     Wierzenia ludowe zachowane do dziś a wierzenia przedchrześcijańskie

§     Dlaczego zabobony się sprawdzały?

·     Starodawne sposoby leczenia w Regionie Latowickim

·     Co wpływa n ludzkie zdrowie wg dawnych wierzeń

·     Medycyna ludowa, którą warto znać

·     Stan zdrowia mieszkańców naszego regionu dawniej i dziś

22.  

Tradycje, obyczaje, zwyczaje i obrzędy Świąt Wielkanocy w Regionie Latowickim.

·     Tradycje wiosenne w Regionie Latowickim: środa Popielcowa, Półpoście, Niedziela Palmowa, Święta Wielkiejnocy, Zielone Świątki, Boże Ciało, Ostatni Nieszpór Oktawy Bożego Ciała.

23.  

Tradycje Regionu Latowickiego. Część 3. Letnio-jesienne dopełnienie roku obrzędowego

·     Tradycje domowe i gospodarcze w Regionie Latowickim: wiosenne siewy, sianokosy, Noc Św. Jana, Żniwa, Matki Boskiej Zielnej, dzień Św. Rocha, Matki Boskiej Siewnej, Wykopki, Pierzaczki, Kądzielnice, święto Zmarłych i Zaduszki,

·     Czym jest obrzędowość i jak wpływa na lokalną społeczność?

24.  

Nazwy regionalne

·     Znaczenie historyczno-naukowe nazw regionalnych

·     Najstarsze zapisy i nazewnictwo średniowieczne

·     Nazwy miejscowości na obszarze Ziemi Latowickiej i ich geneza

·     Nazwy lokalne w miejscowościach

25.  

Społeczność Regionu Latowickiego

·     Jaka jest społeczność w naszym regionie?

·     Jak powstała, zmieniała się i jaka będzie?

·     Relacje międzyludzkie – dobre i złe cechy

·     Jaka może być i powinna być nasza społeczność?

·     Ludność Gminy Latowicz

·     Ruch naturalny ludności i migracje

·     Struktura ludności wg płci, wieku, wykształcenia i źródeł utrzymania

·     Warunki mieszkaniowe w regionie

·     Jak eliminować negatywne zjawiska społeczne w Regionie Latowickim?

·     Każdy człowiek ma swoją misję dla społeczności lokalnej

26.  

Organizacje społeczne na terenie Ziemi Latowickiej XVIII-XX wiek – ich rodzaje, zasięg działania i funkcje

·     Jak powstawały rozwijały się organizacje społeczne na terenie Ziemi Latowickiej

·     Organizacje społeczne: Bractwa Kościelne (XVIII w.), Kółka Różańcowe (XIX w.), Koła Gospodyń Wiejskich (XX w.), Ochotnicze Straże Pożarne (XX w.), Stowarzyszenie Młodzieży Katolickiej (XX w.), Akcja Katolicka (XX w.), Ministranci i biel, Zespoły artystyczne, Chóry, Fundacja Przyjaciół Latowicza (XXI w.)

·     Funkcje organizacji społecznych

27.  

Dzieje Ochotniczych Straży Pożarnych i Koła Gospodyń Wiejskich na terenie gminy i parafii Latowicz

·     OSP w Latowiczu – początki działania Straży Pożarnych

·     Patriotyczne tradycje Straży Pożarnych

·     Straże Pożarne w Gminie Latowicz oraz Parafii Wielgolas i Latowicz

·     Społeczna rola Straży Pożarnych

·     Geneza i rozwój kół gospodyń w Gminie Latowicz

·     Folklor ludowy – przykłady i znaczenie dokumentalne

·     Rola społeczna i kulturowa KGW dziś i w przeszłości

28.  

Szkoły w naszym regionie i ich historia

·     Początki szkolnictwa na obszarze regionu latowickiego

·     Powstawanie i rozwój placówek oświatowych na terenie gminy.

·     Historia szkół w gminie Latowicz oraz parafii Wielgolas i Latowicz.

·     Stan szkolnictwa w XXI wieku w naszym regionie

29.  

Sławni i zasłużeni ludzie Regionu Latowickiego. Antoni Kuźniarski – wielki człowiek i jego dzieło. Historia i działalność Biblioteki Publicznej w Latowiczu

·     Jednostki wybitne a dzieje regionu. Biografie sławnych i zasłużonych dla regionu ludzi: ks. Wacław Koryś, ks. Stefan Antosiewicz, ks. Piotr Godlewski, ks. Józef Rauba, ks. Walenty Szufladowicz, Antoni Anusz, Kazimierz Mroziński, Witold Lorenotowicz., Ludwik Rossa, ks. Jan Kowalski

·     Kim był antoni Kuźniarki

·     Księgozbiór – jak powstał i funkcjonował?

·     A.Kuźniarski – laureat Srebrnego Wawrzynu

·     Losy księgozbioru A. Kuźniarskiego

·     Gminna Biblioteka Publiczna w Latowiczu

·     Dlaczego nie szanujemy i nie pamiętamy o prawdziwych bohaterach?

30.  

Gmina Latowicz – jej struktura i funkcjonowanie. Urzędy i instytucje: poczta, policja, służba zdrowia, bank, spółdzielczość.

·     Gmina jako wspólnota ludzi

·     Jak funkcjonują władze gminy

·     Co można załatwić Urzędzie Gminy

·     Miejscowości należące go Gminy Latowicz

·     Jaka jest nasza gmina – struktura zagospodarowania przestrzennego i wskaźniki gospodarczo-społeczne

·     Jakość życia mieszkańców w Gminie Latowicz

·     Poziom rozwoju gminy i strategie n przyszłość

·     Instytucje i urzędy w Regionie Latowickim – ich historia i funkcjonowanie i rola społeczna.

31.  

Powiat miński – nasza Mała Ojczyzna

·     Charakterystyka powiatu mińskiego

·     Jak funkcjonują władze powiatu

·     Jakie sprawy można załatwić Starostwie Powiatowym

·     Możliwości rozwojowe powiatu: społeczne, gospodarcze

·     Walory turystyczne powiatu

32.  

Nasze rodziny i ich historia

·     Rodzina, Ród, Naród – podstawowe pojęcia

·     Rola społeczno -gospodarczo-wychowawcza rodziny

·     Rodzina bliższa i dalsza

·     Tradycje i więzi rodzinne: miłość, szacunek, kultura bycia, zasady moralne

·     właściwym wychowaniu dzieci w rodzinie

·     Związki rodzinne i wielkie familie w naszym regionie

·     Stare Rody w Regionie Latowickim

·     Pochodzenie nazwisk i rodzin w naszym regionie

·     Historia rodzin a dzieje regionu i Polski

33.  

Tradycje, zwyczaje i obrzędy rodzinne – chrzest, wesele, pogrzeb

·     Tradycje rodzinne: Chrzest, wesele, pogrzeb

·     Weselne przyśpiewki i prześpiewki

·     Regionalne rodzinne obrzędy ludowe: świeckie i kościelne

34.  

Korzenie naszych rodzin – genealogia regionalna

·     Struktura społeczno-zawodowa ludności regionu latowickiego na przestrzeni dziejów

·     Moja rodzina i ród – pochodzenie

·     Migracje ludności – ich przyczyny i skutki.

·     Korzenie mojej rodziny – drzewo genealogiczne.

·     Analiza drzew rodowych pod kątem regionalnej wspólnoty społecznej.

·     Geneza powstania nazwisk – najstarsze zapisy w księgach metrykalnych parafii Latowicz.

·     Źródła informacji i rodzaje drzew genealogicznych.

35.  

„Przeszłość dla przyszłości” – przesłanie Edukacji Regionalnej

·     Przeszłość – Teraźniejszość – Przyszłość – uwarunkowania historyczne

·     Jaką misję ma edukacja regionalna

·     Co to jest „nasz region”?

·     Kto tworzy historię i kulturę Regionu Latowickiego?

·     Jaki będzie nasz region w przyszłości?

 

 

Dokument Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 26 VI 2001r.

dopuszczający program nauczania Edukacji Regionalnej w Gimnazjum

wraz z numerem dopuszczenia DKW.

 

 

 

Zygmunt Tomasz

Gajowniczek